Çocuk Şarkıları Futbol Oynar mı?

Çocuk Şarkıları Futbol Oynar mı?

Zülal İçöz | 30.06.2021


Çocuk şarkıları, son yıllarda çocuk eğitiminde öne çıkan ve kendisinden oldukça söz ettiren bir alan. Çocuk şarkıları sadece çocuğa yaşına uygun öğrenme olanağı sağlamaz; bunun yanında, eğlenceli zaman geçirmesine de yardım eder. Birçok çocuk şarkısı, çocuğa fiziksel olarak hareket edebileceği alanı tanır ve aşamalı bir şekilde, çocuğu yapılması gereken işe yönlendirme görevini üstlenir. Yaşanmış ya da hiç yaşanmamış herhangi bir duruma has konular hakkında çocuk şarkıları var olduğu gibi geniş temalar ve spor alanlarıyla ilgili de çocuk şarkıları var. Kaynak kısıtlı olmasına rağmen futbol konulu çocuk şarkılarına da günümüzde ulaşabiliyoruz.

Ben bu yazıda, futbol ve çocuk şarkılarının etkileşiminin ortaya çıkardığı yahut çıkaramadığı değerler üzerine, erişebildiğim kadarıyla çocuk için yazılan futbol ile alakalı şarkıları kısaca inceleyeceğim.

 

Futbol Temalı Popüler Futbol Şarkıları

 Çocuk şarkılarını, şarkıyı yazan kişi bağlamında incelediğimizde, “çocuk için yazılan şarkılar” ve “çocuğun kendisinin yazdığı şarkılar” şekliyle iki temel kategoriye ayırabiliriz. Aşağıdaki listenen şarkılar, Youtube kanalında yer alan, çocuklar için yazılmış futbol temalı popüler şarkılardır:

1. Can Bebek Çocuk Şarkı kanalında, ““Can Bebek Top Oynuyor” başlığına sahip şarkı

2. Pırtık kanalında, “Gol Gol Gol Oley - Çocuklar için eğlenceli dans şarkısı”

3. Sesegel kanalında, “Futbolcu İsimlerinden Şarkı - Futbolu Seviyoruz” ve “Futbol Bizim Hayatımız - Futbolcu İsimlerinden Şarkı”

4. Düşyeri kanalında, “Pepee- İşte Futbol Şarkısı”

5. Alpi ve Arkadaşları kanalında, “Futbol Şarkısı”

6. Loco Nuts - Bebek Şarkıları Türkçe kanalında, “Futbol Şarkısı”

 

Pepe çizgi filminin bir sahnesinde seslendirilen “İşte futbol” şarkısında ve “Can Bebek Top Oynuyor” başlıklı videodaki şarkıda, futbol oyununun akla gelen ilk özelliklerinden bahsedilirken iki şarkıda da futbolun ayakla oynanan eğlenceli bir spor olduğu ve zamanla gelişeceği, yani öğrenmek için “sabır” gerektirdiği vurgulanır. Verdiği mesaj bakımından bir ayrım olmasa da nitelikli bir şarkının kim için nitelikli olduğu çocuğun yaşına göre değişebilir. Yaş küçüldükçe nitelikli bir şarkıda, ifadelerin de yaşla orantılı olarak kısalması gerekir. Bu noktada “İşte futbol” şarkısının daha kısa ifadeler barındırdığı için küçük yaş dinleyici için akılda kalıcı olduğu söylenebilir. “Can bebek” şarkısındaysa “antrenman”, “şut”, “pas” gibi kelimeler; Alpi ve Arkadaşları kanalında bulunan futbol şarkısında da “defansta olmak”, “kalede olmak”, “çalım”, “pas”, “orta” gibi futbola içkin terimler kullanıldığından, bu şarkıların çocuk dinleyiciyi daha önce duymamış olabileceği kelimelerle tanıştırma rolünü üstlendiği düşünülebilir.

 

Çocuk şarkıları söz konusu olduğunda şarkıda kullanılan öznenin kim olduğu da önemli noktalardan biridir. Bir şarkıda, şarkı tek bir kişiye de seslenebilir, bir gruba da; öznesi değişik bir hayvan da olabilir şarkıyı dinleyenin kendisi de. Bu özne seçimlerinden herhangi birinin, şarkının öznesi olması, diğer öznelerin seçildiği şarkıları geri plana itmez. Öznenin seçimine, diğer tüm faktörlerle birlikte bakılmalıdır; şarkıda bahsedilen özneye hitap edilme şekli, öznenin şakacı bir hava yaratıp yaratmaması gibi etmenler öznenin o şarkıya uyumunu yahut uyumsuzluğunu ortaya çıkarır. Dinleyici bilhassa, “Can bebek” şarkısında, arkadaşlarının, Can bebeğe seslenmesine ve Can bebeğin özne olarak ele alınmasına şahit olurken; “İşte Futbol” şarkısında, şarkı direkt dinleyiciye, çocuğa seslenir. İki yöntem de çocuk dinleyiciyi bir şekilde şarkının içine çeker.

 

Nitelikli çocuk şarkılarında, tekrar da önemli bir rol oynar. Tekrar, çocukların şarkıya aşinalıklarını arttıran, hatırlamalarını kolaylaştıran ve şarkının vermek istediği mesajın anlaşılırlığını kuvvetlendirmeye yarayan bir özelliktir. Çoğu çocuk şarkısında tekrar vardır, fakat bunun hangi kelimelerde olduğu, yani tekrarın kalitesi ve konuyla uyumlu olup olmadığı da büyük önem taşır. Söz konusu iki şarkıda da tekrar eden kelimeler var. “Can Bebek” şarkısında, en çok tekrar eden cümle öbekleri, “Toplanalım, eğlenelim, her gün futbol oynayalım. Topu tekmele uzağa fırlat, haydi küçük Can gölü at” iken en çok tekrar eden kelime, “Hayır” kelimesidir. “İşte Futbol” şarkısındaysa, “Gol gol gol işte futbol” öbeği tekrarlanarak kendini öne çıkarır. Bu noktada şarkının futbolun pratikteki en büyük amacını, yani “gol atmayı” öne çıkarması, erken çocukluk döneminde olan çocuklar için şarkıyı daha çekici kılar.

 

 “Gol gol gol oley” şarkısıysa özne seçimine verilebilecek başarılı bir örnektir. Futbol oyununun içindeki karakterlerin görevlerinden bahsettikten sonra, şarkının sonuna doğru, anlatıda özne şimdiki zamanda birinci tekil kişinin ağzından konuşur: “Top şimdi bana geldi, son bir gol atıcam”. Bu ifade, öncesinde söylenen cümlelerle beraber uyumlu bir akışa sahip olduğu için (zorlama bir ifade olmadığı için) ve şarkının son bölümünde, şarkıyı dinleyen/söyleyen çocuğa, “kendine dönüş” şansı verdiği için ayrıca kıymetlidir.

 

Öte yandan “Gol gol gol oley” şarkısında; futbolun içerdiği futbolcu, kaleci, taraftar ve hakem dahil olmak üzere tüm karakterlerden ve onların görevlerinden bahsedilirken; Sesegel kanalında yayımlanan, “Futbolu seviyoruz” ve “Futbol bizim işimiz” şarkıları, sadece futbolcuların isimlerinden oluşur. Burada şunu da belirtmekte fayda var, Sesegel kanalındaki şarkılar aslında çocuk şarkısı kategorisinde yer almaz. Bu şarkıların en önemli özelliği, o dönemde Spor Toto Süper Liginde oynayan birçok futbolcunun isimlerinin bir ritme uyarlanarak söylenmesidir. Ancak iki şarkı da ilkokul ve ortaokul çağında bulunan ve futbolu seven çocukların ilgisini çok çekiyor çünkü kolay ve eğlenceli bir yolla çocukların futbolla ilgili sahip olduğu bilgileri güncel tutmalarına olanak sağlıyor. Şarkıların ikisi de ritim olarak hareketli ve şarkıların birinde sadece, “futbolu seviyoruz” cümlesi, diğerinde, “futbol bizim hayatımız” cümlesi tekrar ediyor. Bu cümlelerin tekrarları, futbolu seven ve futbolla kendilerini bağdaştırmak isteyen bazı çocukların bu şarkıya ilgilerini arttırmalarını sağlıyor. Videonun altında yalnızca tekrar eden bu cümlelerin yazılmış olduğu birçok yorumla karşılaşmamak işten bile değil!

 

 “Gol gol gol oley” şarkısını dinleyen çocuklar ise sadece futbolcuların değil, bu futbolcu, kaleci, taraftar ve hakem dörtlüsünün futbol oynamak için gerekli ortamı hazırladığını da öğreniyor. Çocuklar bu sayede, Sesegel kanalında paylaşılan şarkılar gibi sadece futbolcuya odaklanmazlar. “Gol gol gol oley” şarkısı, şarkının akılda kalıcı ritmiyle ve anlatıda erken çocukluk döneminde olan bir çocuğun anlayacağı kadar basit ifadelerin kullanılmasıyla daha küçük yaştaki dinleyiciyi oyunun kendisine çeker. “Gol” ve “Oley” kelimelerinin “Gol gol gol gol, oley oley” şeklinde tekrar etmesi, şarkıya ritim kazandırır ve çocuğu, şarkıya katılması için teşvik eder.

 

Yine, özellikle erken çocuklukta, şarkıların kendine has sıralı hareketlerinin olması ve onu dinleyen çocuğu, harekete teşvik etmesi, şarkının niteliğini etkileyen faktörden birisidir. Hareketler, şarkıyı bir adım öteye taşıyıp oyunlaştırıyor. Futbolla ilgili şarkılarda, şarkıların belirli hareketleri yahut dansları yok. Sadece, “Gol gol gol oley” şarkısının nakaratındaki animasyonda karakter, “Oley!” derken ellerini havaya kaldırıyor. Aslında bu şarkıların ritimleri, çok bilindik olduğu için kolaylıkla basit hareketler üretilebilir ve sıralanabilir. Bu dönüşüm, çocuğun şarkıya kolay bir şekilde katılmasına ve fiziksel olarak da bu şarkıdan faydalanmasına imkân tanıyacaktır.

 

Bazı çocuk şarkılarındaysa şarkının bir kısmında yahut tümünde çocuk sesinin kullanılması, şarkıya çocuğu dahil ederek şarkının, “çocuğa görelik” ilkesiyle uyumlanmasına destek sağlar. Alpi ve Arkadaşları kanalındaki futbol şarkısında, “Kaplan gibi bazen” kısmının çocuk sesiyle seslendirilmesi bu noktada güzel bir örnek olarak karşımıza çıkar.

 

Şarkıya nitelik kazandıran özelliklerden biri de şarkının içerisinde yönlendirme yapılması ve şarkının çocuğu bir eyleme davet etmesidir. “Can bebek” şarkısında, “Topu tekmele, uzağa fırlat, hadi küçük Can golü at” şeklinde ve Pepe’nin “İşte futbol” şarkısında da “Çek şutunu, çek şutunu, gol” şeklinde, dinleyen çocuk olumlu bir teşvikle futbol oynamaya yönlendirilir. Bunun yanında, “Loco Nuts, Bebek Şarkıları” kanalında yayımlanan futbol şarkısı, “Tut topu, ellerinde sektir” diyerek çocuğa, futbolla alakalı yanlış bir yönlendirme yapar. Aynı zamanda şarkı, diğerlerine kıyasla, hem müzik ve metin olarak oldukça zayıf. Ancak bunun değerlendirilmesi bu yazının sınırlarını aştığından, bu yazıda bahsedilmemiştir.

 

Son olarak tıklanma sayılarına gelince, Pepee’nin “İşte futbol” şarkısı, hem çizgi filmin bölümüyle beraber paylaşıldığı için hem de birçok farklı kanal da şarkıyı paylaşıldığı için 9 milyonu aşarak en çok dinlenen çocuk futbol şarkısı olmuş. Sesegel kanalında yayımlanan “Futbolu seviyoruz” şarkısı, 8 milyon izlenme sayısına ulaşmış; “Futbol Bizim Hayatımız” şarkısı, 3 milyona yaklaşmış. “Gol gol gol oley” şarkısı ve “Can bebek” şarkısı 2 milyon civarında izlenmiş. “Loco Nuts, Bebek Şarkıları” kanalında yayımlanan futbol şarkısı, 7 bine yakın izlenmeyle en az izlenen şarkı olmuş. Bunun nedenlerinden biri, yeni (3 hafta önce) paylaşılmış bir şarkı olması ve arama motoruna farklı başlıklarla aratıldığında, örneğin, “Futbolla alakalı çocuk şarkısı” dendiğinde şarkının çıkmaması gösterilebilir. “Loco Nuts, Bebek Şarkıları” kanalında ve “Alpi ve Arkadaşları” kanalında bulunan bu iki futbol şarkısı dışında diğer tüm şarkıların izlenme sayıları oldukça yüksek.

 

Nihayetinde futbolla alakalı çocuk şarkılarında tekrarın çok sık kullanıldığı aşikâr. Anlatı olarak şarkılar daha çok, futbolun nasıl bir spor olduğunu, kişide hissettirdiği duyguları ve futbolun başlıca terimlerini içeriyor. Kullanılan ifadelerden ve terimlerden şarkının hitap ettiği yaş grubunu öngörmek mümkün. Bazı çocuk şarkıları, dinleyen çocuğa sadece; futbol ile tanışmayı, hakkında bir şeyler öğrenmeyi vadediyorken bazılarıysa; futbol ile çocuk arasında köprü kurmayı amaçlıyor ve futbolu deneyimlemeleri için çocuğu futbolu sevmeye ve oynamaya teşvik ediyor.

 

Videoların izlenme sayılarından ve yorumlardan çıkarabileceğimiz bir diğer sonuç da futbol konulu çocuk şarkılarının çocuklar tarafından sıkı sıkıya takip edildiğidir. Bu çalışmanın sonucunda bu alanda ciddi bir, “nitelikli Türkçe çocuk şarkısı” ihtiyacının olduğunu fark ettim. Var olan şarkıların odaklandığı noktalar oldukça benzer ve sınırlı. Futbolla ilgili, yazılacak yeni çocuk şarkılarında futbolun odaklandığı başka noktalar ve oyunun temel kazanımları çocuk dinleyiciye daha yaratıcı bir şekilde sunulabilir. Bu şarkılara hazırlanırken belki de şöyle sorulmalı: Futbol ve çocuk şarkılarının kesişiminde neler olmalıdır? Çocuk şarkılarının bir top sahası var mıdır? Çocuk şarkıları futbol oynar mı?

 

Şarkı linkleri:

  1. https://www.youtube.com/watch?v=k_6lf72tFic&t=12s
  2. https://www.youtube.com/watch?v=xYC8JMwFNYc&t=47s
  3. https://www.youtube.com/watch?v=AFx8ElwfMBQ&t=53s  ve https://www.youtube.com/watch?v=CHrlh52U_Z0&t=88s
  4. https://www.youtube.com/watch?v=O45-uRmygAA
  5. https://www.youtube.com/watch?v=bpVieNL_fdg
  6. https://www.youtube.com/watch?v=TJvu9f6R3DY

 


İşbu Web sitesi ve tüm sayfaları Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na tabidir ve içeriğine ilişkin her türlü ses, görüntü, yazı içeren bilgi-belge,marka ve her türlü fikri ve sınai haklar ile tüm telif hakları ve diğer fikri ve sınai mülkiyet hakları Çocuk Yazını'na aittir.